خالی کردن زانو در هنگام راه رفتن چه علتی میتواند داشته باشد؟

احساس عدم ثبات یا ضعف شدید زانو را معمولاً با عبارت “خالی کردن زانو” توصیف می‌کنند. این حالت ممکن است به طور ناگهانی یا به تدریج ایجاد شود. به عنوان مثال، ممکن است در حین راه رفتن به طور ناگهانی حس کنید که زانوی شما نمی‌تواند وزن شما را تحمل کند و در حال افتادن است، در این صورت می‌گویند که زانو خالی شده است.

اگر این اتفاق تنها یک یا دو بار رخ دهد، ممکن است فکر کنید که سر خورده‌اید. اما اگر این اتفاق به طور متکرر تکرار شود، ممکن است نشانه‌ای از آسیب زانو باشد. خالی کردن مکرر زانو نه تنها باعث درد و ناراحتی می‌شود، بلکه خطر زمین خوردن و آسیب دیدن را افزایش می‌دهد. به نظر متخصصان، مشکل خالی کردن زانو معمولاً بهبود آن دیرتر از سایر مشکلات زانو است. بنابراین، اگر با چنین مشکلی روبرو هستید، لازم است در اولین فرصت به یک متخصص مراجعه کنید تا علت اصلی مشکل را تشخیص داده و روند درمان را آغاز کنید.

خالی کردن زانو معمولاً در افراد بالای 35 سال رخ می‌دهد، اما هر فردی با هر سنی و هر سطح آمادگی بدنی ممکن است این مشکل را تجربه کند. در ادامه با علائم، علت‌ها و روش‌های درمان خالی کردن زانو آشنا خواهیم شد.

علل خالی کردن زانو

زانو مفصلی با ساختاری پیچیده است. بنابراین عوامل متعددی هستند که می‌توانند به خالی کردن زانو منجر شوند. پیچیدگی ساختار زانو و مشکلات و آسیب‌های متعددی که می‌تواند برای آن رخ دهد باعث می‌شود تشخیص دادن علت بروز علائم شایعی مانند خالی کردن زانو، سخت باشد. موارد زیر از جمله شایع‌ترین عللی هستند که معمولا منجر به خالی کردن زانو می‌شوند:

پارگی رباط 

پارگی رباط ممکن است پارگی جزئی یا کامل باشد. در اغلب موارد رباطی که دچار آسیب می‌شود، رباط ACL است که معمولا بر اثر چرخش ناگهانی زانو یا وارد شدن ضربه (مثلا زمین خوردن) رخ می‌دهد. پارگی رباط با علائمی مانند درد، تورم و عدم ثبات در زانو همراه است. پارگی رباط PCL نیز میتواند بر اثر ضربه و آسیب‌های وارد شده به قسمت جلویی پا باشد. زمانی که قسمت جانبی زانو به سمت خارج، ضربه میبیند پارگی MCL و هنگامی که زانو بیش از حد به سمت داخل خم می‌شود (مانند حرکات اسکی‌سواران) پارگی LCL رخ می‌دهد.

پارگی مینیسک

برخی اوقات پارگی رباط ACL همزمان با پارگی مینیسک رخ می‌دهد. هرگونه چرخش غیر طبیعی زانو که موجب وارد شدن فشار بیش از حد به مفصل شود میتواند موجب پارگی مینیسک در هر یک از دو طرف زانو شود. مینیسک زانو همچنین ممکن است با بالا رفتن سن دچار فرسایش و پارگی شود. درد ناشی از پارگی مینیسک باعث می‌شود شخص حس کند زانوی او بی‌ثبات است اما در واقع زانو به احتمال زیاد ثبات کافی را دارد.

دررفتگی کشکک زانو

کشکک زانو استخوانی در قسمت قدامی زانو است که از بالا به ربا‌ط ها و تاندون‌های مرتبط با عضلات چهار سر ران متصل است و از پایین نیز به استخوان ساق پا وصل شده است. کشکک زانو در حالت عادی به نرمی روی برآمدگی قسمت پایینی استخوان ران حرکت می‌کند و بالا و پایین می‌رود. اما آسیب‌های وارد شده در حین ورزش یا سایر حوادث ممکن است باعث شود که کشکک زانو از جای اصلی خود خارج شود و در نتیجه زانو دچار بی‌ثباتی شود و خالی کردن زانو رخ دهد. کشکک زانو همچنین ممکن است بر اثر چرخش ناگهانی زانو از راستای طبیعی خود خارج شود و موجب احساس بی‌ثباتی در زانو شود.

آرتروز

آرتروز زانو یک بیماری فرسایشی است که طی آن غضروف‌های زانو به تدریج تخریب می‌شوند. تخریب تدریجی غضروف‌ها ممکن است باعث شود تکه‌ای از بافت غضروف جدا شده و در فضای مفصلی شناور شود و این موضوع منجر به درد و خالی کردن زانو می‌شود. آرتروز زانو همچنین می‌تواند به تدریج موجب پارگی مینیسک و حتی پارگی رباط نیز شود. اگر به آرتروز زانو مبتلا هستید ممکن است علائمی مانند قفل کردن زانو یا خشک شدن زانو (عدم توانایی راست کردن زانو پس از مدتی خم بودن) داشته باشید.

عوارض جراحی تعویض مفصل زانو

 در جراحی تعویض مفصل زانو بیمار تحت بیهوشی عمومی یا بی حسی موضعی از طریق بلوک عصبی قرار می‌گیرد و سپس جراح، برش‌های در اطراف زانو ایجاد کرده تا مفصل زانو را با پروتز تعویض کند. در این جراحی تاندون عضلات چهار سر ران کمی به سمت کنار کشیده می‌شود. بنابراین بروز عوارضی مانند بی‌ثباتی و خالی کردن زانو می‌تواند از عوارض جراحی تعویض مفصل زانو باشد.

بیماری ام اس

افرادی که دچار بیماری ام اس هستند، معمولا داشتن علائمی مانند خالی کردن زانو را به پزشک گزارش می‌کنند.

علائم و نشانه‌های خالی کردن زانو

خالی کردن زانو می‌تواند با علائم و نشانه‌های دیگری همراه باشد. این موضوع بستگی به این دارد که چه عاملی موجب خالی کردن زانو شده است. البته در برخی از افراد، خالی کردن زانو تنها نشانه‌ای است که دیده می‌شود اما در سایر افراد معمولا مشکل خالی کردن زانو با یک یا چند مورد از علائم زیر همراه است :

• صدا دادن زانو زمانی که راه می‌روید یا حرکت می‌کنید.
• احساس قفل شدن زانو
• احساس قیژ‌قیژ کردن یا صدای سایش در زانو
• زانو درد: احساس درد در اطراف زانو
• احساس ضعف زمانی که روی زانوی خود وزن می‌آورید
• مشکل در ایستادن و راه رفتن به نحو صحیح
• التهاب در اطراف زانو یا تورم زانو
• کبودی
• خشکی مفصل زانو
• کاهش دامنه حرکتی زانو

روش‌های درمان خالی کردن زانو

روش درمان خال کردن زانو به این موضوع بستگی دارد که دقیقا چه عاملی موجب بروز این مشکل شده است. درمان در درجه اول با هدف کاهش درد و بازیابی ثبات و عملکرد مفصل انجام می‌شود.

• مراقبت‌های اولیه خانگی: استراحت دادن زانو، گذاشتن کمپرس سرد برای کاهش تورم و درد، اعمال فشار برای مثال با کمک بانداژ فشاری و بالا گرفتن پا تا جای ممکن برای کاهش تورم و درد در صورت بروز آسیب‌های خفیف
• داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی: داروهایی مانند آسپرین و ایبوبروفن می‌توانند درد را کاهش داده و همچنین تورم و التهاب ناشی از خالی کردن زانو را بهبود دهند
• تراپی: استفاده از ابزارهایی مانند اولتراسوند همراه با استفاده از استروئید برای کاهش درد و تورم
• فیزیوتراپی: انجام تمرینات و توانبخشی به منظور تقویت عضلات زانو، بهبود ثبات و داشتن تعادل و هماهنگی بیشتر در هنگام راه رفتن و حرکت دادن زانو
• جراحی: جراحی تنها در صورت بروز آسیب‌های شدید به زانو یا تشخیص مشکلات مزمن و پیشرفته تجویز می‌شود. با کمک جراحی می‌توان رباط‌ها و غضروف‌های آسیب دیده را بازسازی کرد و کشکک زانو (در صورتی که دچار دررفتگی شده باشد) را به راستای طبیعی خود بازگرداند.

سوالات متداول

آیا استفاده از زانوبند طبی به درمان خالی کردن زانو کمک می‌کند؟

زانوبند طبی میتواند میزان فشاری که به زانو وارد می‌شود را کاهش دهد، خصوصا در نواحی که بر اثر آرتروز دچار فرسایش شده‌اند. اگر زمانی که روی زانوی خود وزن می‌اندازید حس می‌کنید زانوی شما می‌خواهد خالی کند، بستن زانوبند طبی می‌تواند به شما کمک کند که ثبات بیشتری داشته باشید و با اعتماد به نفس و اطمینان بیشتری راه بروید و حرکت کنید.

چه تمریناتی میتواند برای زانو مضر باشد؟

اگر علائم خالی کردن زانو را دارید لازم است در مورد انجام تمرینات یا فعالیت‌های زیر بسیار محتاظ باشید:

• حرکت اسکات
• حرکت لانژ کامل
• دویدن
• ورزش‌های سنگین و انجام حرکات جهشی به طور مکرر
• بالا و پایین رفتن از پله‌ها

چه غذاهایی به تقویت زانو کمک می‌کنند؟

غذاها و محصولاتی که در ادامه لیست شده‌اند می‌توانند به تقویت زانو و کاهش درد و همچنین بهبود دامنه حرکتی زانو کمک کنند:

• اسیدهای چرب امگا3 / روغن ماهی
• دانه‌های گیاهان و آجیل
• انواع کلم
• میوه‌های رنگی
• لوبیا و عدس
• روغن زیتون
• سیر و سایر سبزیجات ریشه‌ای
• غلات کامل (سبوس دار)