تنگی کانال نخاع کمر باریک شدن کانال نخاع در قسمت تحتانی کمر است که به ناحیه لومبار معروف است. این مشکل معمولاً هنگامی اتفاق میافتد که استخوان یا بافت یا هر دو در شکاف استخوانهای نخاعی رشد کنند. این رشد میتواند اعصاب منشعب شده از نخاع را فشرده و تحریک کند. نتیجه آن میتواند درد، بیحسی یا ضعف باشد که بیشتر اوقات در پاها و باسن رخ میدهد. در صورت بدتر شدن علائم یا محدود شدن کارهایی که میتوانید انجام دهید، ممکن است به جراحی نیاز داشته باشید. جراحی با برداشتن استخوان و بافتی که باعث فشردن ریشههای عصب میشود، میتواند درد پا را تسکین دهد و به شما اجازه میدهد تا به فعالیت طبیعی خود برگردید. اما ممکن است به کمردرد کمک چندانی نکند.
برای ارتقای بهبودی سریعتر پس از جراحی تنگی کانال نخاع کمر، رعایت توصیههای پزشک و انجام مراقبتهای بعد از عمل بسیار حائز اهمیت است. این مراقبتها شامل مواردی میشود مانند نحوهی انجام فعالیتهای روزانه، کنترل درد، تکنیکهای خوابیدن صحیح و انجام حرکات ورزشی مناسب. در ادامه، تمامی مراقبتهای بعد از انواع جراحی تنگی کانال نخاع کمر به طور کامل شرح داده شده است.
جهت کسب اطلاعات بیشتر دربارهی مراقبتهای بعد از عمل تنگی کانال نخاعی کمر و یا رزرو نوبت در مطب دکتر پور قاسمیان متخصص فیزیکی و توابخشی با شماره تلفن 03131311013 تماس حاصل فرمایید.
جراحی تنگی کانال نخاعی
اگر درمان غیر جراحی و تزریقات درمانی باعث کاهش درد ناشی از تنگی کانال نخاعی نشده باشد، پزشکان ممکن است جراحی را برای کاهش فشار بر روی اعصاب یا نخاع توصیه کنند. رفع فشار اصطلاحی است که روشهای جراحی را برای کاهش فشار از اعصاب یا نخاع توصیف میکند. جراح شما روش مناسب را بر اساس محلی که تحت فشار قرار گرفته است، تعیین میکند.
اگر تنگی در بیش از یک محل در ستون فقرات رخ دهد، پزشک ممکن است جراحی رفع فشار چند سطحی را انجام دهد.
لامینوتومی و فورامینوتومی
اگر تنگی در درجه اول روی فورامن قرار گیرد، دهانهای در مهره که اعصاب از طریق آن از کانال نخاعی به سمت بیرون حرکت میکنند، پزشکان میتوانند فورامن را با جراحی بزرگ کرده و فشار بر روی اعصاب را کاهش دهند. در بیشتر موارد، پزشکان ابتدا بخشی از “سقف” استخوانی مهره را که لامینا نامیده میشود بر میدارند تا در حین جراحی به کانال نخاع دسترسی بهتری داشته باشند. به این روشها لامینوتومی و فورامینوتومی گفته میشود.
لامینوتومی و فورامینوتومی ممکن است با استفاده از یک روش کم تهاجمی انجام شود. این روش به جراحان اجازه میدهد از طریق یک دستگاه لولهای کوچک به ستون فقرات دسترسی پیدا کنند. جراح یک برش کوچک در کمر یا گردن ایجاد میکند و سپس لوله را نزدیک مهره آسیب دیده قرار میدهد.
با استفاده از تصاویر اشعه ایکس زنده که بر روی مانیتور نمایش داده میشوند، جراح ابزار کوچک جراحی را از طریق لوله هدایت میکند و هرگونه خار استخوانی، رباط یا غضروفی که اعصاب را هنگام عبور از فورامن تحت فشار قرار میدهد، خارج میکنند. سپس پزشک لوله را برداشته و برش را با استپل یا بخیه میبندد.
لامینکتومی
جراحی لامینکتومی به معنای برداشتن لامینا است که قسمتی از هر مهره را تشکیل میدهد و به عنوان “سقف” کانال نخاعی عمل میکند. با برداشتن لامینا از مهرههای آسیب دیده، فضای بیشتری در کانال نخاعی ایجاد میشود و فشاری که بر ریشههای عصبی و نخاع وارد میشود را کاهش میدهد.
در طول عمل لامینکتومی، جراح ممکن است خارهای استخوانی که به دلیل آرتروز تشکیل شدهاند را نیز بردارد. اگر مفصل فاست به علت آرتروز التهاب داشته و فشاری بر روی اعصاب اطراف وارد میکند، جراح میتواند بخشهایی از آن را که در بالای لامینا قرار دارد، اصلاح کند.
برداشتن قسمت بزرگی از یک یا چند مفصل فاست ممکن است باعث بیثباتی ستون فقرات شود. اگر این اتفاق بیفتد، جراحان ممکن است علاوه بر لامینکتومی، برای اطمینان از ترمیم صحیح ستون فقرات و کاهش خطر مشکلات بعدی، فیوژن نخاعی را نیز انجام دهند.
دیسککتومی
دیسککتومی شامل برداشتن قسمت آسیبدیده دیسک برآمده یا بیرون زده و کاهش فشار بر روی اعصاب یا نخاع است. این جراحی ممکن است به صورت باز انجام شود که امکان دسترسی مستقیم به دیسک از طریق یک برش را فراهم میکند. یا ممکن است از طریق یک روش کم تهاجمی به نام میکرودیسککتومی انجام شود که امکان دسترسی به دیسک از طریق برشهای کوچکتر و استفاده از ابزارهای جراحی کوچک را فراهم میکند. هر دو روش ممکن است برای از بین بردن قطعهای از دیسک در پایین ستون فقرات یا گردن استفاده شود.
فیوژن ستون فقرات
اگر فردی دچار تنگی کانال نخاعی و همچنین بیثباتی در ستون فقرات باشد، مثلاً وقتی مهره از جای خود میلغزد و به فشرده شدن عصب یا نخاع کمک میکند که به آن اسپوندیلولیزیس میگویند، جراحان برای اصلاح ناهماهنگی ممکن است فیوژن ستون فقرات را انجام دهند.
در فیوژن ستون فقرات، جراح از پیچ و میلههای فلزی که به طور دائمی به مهرههای ناپایدار میپیوندد استفاده میکند. اینها در ستون فقرات شما باقی میمانند و مانند یک بریس داخلی عمل میکنند تا استخوانها در موقعیت صحیح قرار گیرند.
جراح همچنین میتواند تکه کوچکی از استخوان زنده را که پیوند استخوانی نامیده میشود، بین مهرههای متصل به هم قرار دهد. این پیوند استخوانی ممکن است از بدن خود شما، به طور معمول از مفصل ران، یا از یک اهدا کننده از طریق بانک استخوان گرفته شود. پیوند ممکن است مستقیماً بین مهرههای فیوز شده یا داخل یک قفس کوچک فلزی قبل از قرار دادن در ستون فقرات قرار گیرد تا ثبات بیشتری را ایجاد کند.
با گذشت زمان، مهرههایی که به هم متصل شدهاند بهبود مییابند و در یک توده استخوانی قرار میگیرند. این کار ثبات و انعطافپذیری لازم برای حمایت از بدن را به ستون فقرات میدهد و همچنین درد ناشی از فشار دادن مهره به ریشههای عصبی یا نخاع را از بین میبرد.
در عمل فیوژن ستون فقرات، جراح ممکن است فورامن را باز کرده، مفاصل فاست را مرتب کند، مقداری یا همه فتق دیسک را خارج کند یا خارهای استخوان را برطرف کند. این کارها فضای بیشتری در کانال نخاعی ایجاد میکنند و ریشههای عصبی یا نخاع را از حالت فشرده خارج میکنند و منبع درد را از بین میبرند.
مراقبتهای بعد از عمل تنگی نخاعی کمر
بعد از جراحی، شما چندین ساعت را در اتاق ریکاوری میگذرانید. متخصصان مدیریت درد 24 ساعت شبانه روز در دسترس هستند تا اطمینان حاصل کنند که در مراحل اولیه بهبودی راحت هستید.
بسته به نوع جراحی انجام شده، ممکن است یک یا چند روز در بیمارستان تحت نظر باشید.
تمرینات ساده
یک متخصص فیزیوتراپی، پزشک متخصص در پزشکی توانبخشی، بعد از عمل تنگی کانال نخاع کمر با شما همکاری میکند تا در تنظیم حرکت با استخوانهای تازه فیوز شده به شما کمک کند. او همچنین تمرینات سادهای را برای بازسازی قدرت در عضلات منطقه و اطراف ناحیه آسیبدیده ستون فقرات شما به شما آموزش میدهد. اگر جراحی در ستون فقرات کمر انجام شده باشد، ممکن است لازم باشد از واکر یا عصا برای کمک به راه رفتن خود استفاده کنید.
از بریس کمری استفاده کنید
برخی از افراد برای ثابت نگه داشتن ستون فقرات در حین بهبودی بعد از عمل تنگی کانال نخاع کمر، نیاز به بستن بریس دارند. جراح شما این تصمیم را میگیرد. به طور معمول، در صورت انجام فیوژن ستون فقرات برای اصلاح چند مهره، به بریس نیاز خواهد بود. یک متخصص ارتوپدی میتواند بریس را به صورت سفارشی برای شما آماده کند.
مدیریت درد
بعد از عمل تنگی کانال نخاعی کمر، ممکن است در مرحله بهبود گاهی اوقات کمردرد، درد پا و یا بیحسی داشته باشید. این طبیعی است و به دلیل التهاب (یا تورم) بافت کمر شما ایجاد میشود. برای کاهش درد روشهای مختلفی وجود دارد که میتوانید امتحان کنید:
- روی ناحیه برش به مدت 20 دقیقه در هر ساعت، به میزان مورد نیاز یخ بگذارید. یخ را مستقیماً روی پوست قرار ندهید. قبل از استفاده از کیسه یخ آماده، آن را در کیسه پلاستیکی قرار داده و در حوله بپیچید.
- تا 48 ساعت بعد از عمل، از نشستن مداوم بیش از 30 تا 60 دقیقه خودداری کنید.
- فعالیت خود را برای 1-2 روز آینده کاهش دهید.
- پزشک داروهای ضد درد (آسپرین، ایبوپروفن، موترینا، Advil® ، Aleve®) را به شما توصیه میکند تا در هفتههای بعد از جراحی مصرف کنید. مدت زمان مصرف دارو و سرعت بهبودی کمرتان به عوامل زیادی بستگی دارد از جمله سن شما، نوع عمل و اینکه آیا تنگی کانال نخاعی باعث آسیب شدید عصب قبل از درمان شده است یا خیر.
مراقبت از زخم
بعد از عمل تنگی کانال نخاعی کمر مراقبت از زخم در خانه برای جلوگیری از عفونت مهم است. لطفاً مراحل زیر را در مورد مراقبت از زخم خود دنبال کنید:
- اگر روی محل برش خود پانسمان دارید، میتوانید وقتی در خانه هستید آن را بردارید. اگر برش شما دیگر ترشحی ندارد، ترجیح داده میشود که آن را باز بگذارید تادر معرض هوا قرار بگیرد. اگر راحتتر است میتوانید برش خود را با پانسمان خشک بپوشانید. اما باید این پانسمان را هر روز عوض کنید.
- برش شما با بخیههای زیرجلدی بسته شده و با نوارهای استری (قطعات کوچک نوار جراحی) روی پوست پوشانده شده است. نوارهای استری به دلیل خیس شدن هنگام دوش گرفتن به تدریج از بین میروند. این طبیعی و مورد انتظار است.
- میتوانید 5 روز بعد از جراحی دوش بگیرید. هیچ فشار مستقیمی بر روی برش وارد نکنید، اما میتوانید آب را از بالای کمر خود بریزید تا از روی زخم عبور کند. سپس محل زخم را با حوله تمیز خشک کنید از وان استفاده نکنید.
محدودیتها
بعد از جراحی تنگی کانال نخاعی کمر، در برخی از فعالیتها برای بیمار محدودیتهایی وجود دارد:
- هر بار بیش از 30 دقیقه به طور مداوم ننشینید.
- در طی 2 هفته اول بیش از 5 پوند (حدود 1 گالن شیر) بلند نکنید. 4 هفته بعدی را نیز بیش از 25 پوند بلند نکنید (در کل 6 هفته).
- تا قبل از اولین ویزیت بعد از عمل، هیچ فعالیت ورزشی (به جز برنامه پیادهروی) نداشته باشید.
- به مدت 1 هفته فعالیت جنسی نداشته باشید. بعد از این مدت اگر راحت بودید میتوانید رابطه جنسی خود را به صورتی که به پشت خوابیدهاید انجام دهید.
نحوهی خوابیدن
درست خوابیدن به شما کمک میکند تا بعد از عمل تنگی کانال نخاعی کمر سریعتر بهبود پیدا کنید. از جراح خود بپرسید که بهترین وضعیت خواب برای شما چیست و چگونه میتوانید از رختخواب خارج شوید. مراحل زیر میتواند باعث از بین رفتن فشار از روی ستون فقرات و کمر شما شود، اما ابتدا با جراح خود مشورت کنید: به پشت بخوابید و با استفاده از یک تختخواب قابل تنظیم یا استفاده از بالشهای گوهای / محافظ پشت، شانهها و سر خود را کمی بالا ببرید.
- یک بالش یا پتوی رول شده را زیر پشت زانوها قرار دهید تا باسن و زانوها کمی خم شوند.
- هنگام برخاستن از رختخواب، از “روش لانگ رول” استفاده کنید. به پشت بخوابید و زانوهای خود را خم کرده و کنار هم نگه دارید. به پهلو بچرخید و باسن و شانهها را در یک راستا قرار دهید و همزمان بچرخانید، بنابراین ستون فقرات پیچ نمیخورد. با استفاده از دستهایتان، خود را به سمت بالا هل دهید و بگذارید پاها در کنار تخت خم شوند تا در حالت نشسته قرار بگیرید.
ویزیتهای پیگیری
پزشک شما ویزیتهای پیگیری را 10 روز پس از جراحی و سپس هر 6 هفته یک بار تا بهبود استخوانها تعیین میکند. در طی این ویزیتها، ممکن است از آزمایشات تصویربرداری مانند اشعه ایکس یا سی تی اسکن برای نظارت بر بهبودی شما استفاده شود.
