فیزیوتراپی شانه برای تقویت عضلات شانه پس از آسیب، شکستگی و جراحی

فیزیو تراپی برای درمان درد شانه چه ناشی از پارگی روتاتور کاف و یا اینکه ناشی از سایر آسیب دیدگی‌های عضلات اطراف شانه باشد، روشی غیر جراحی و موفقیت آمیز است. هدف فیزیوتراپی تقویت عضلات اطراف شانه بیمار است تا باعث بهبود عملکرد شانه و تحرک بیمار شود. احتمالا پزشک بیمار را برای درمان درد شانه به فیزیوتراپیست ارجاع دهد، و فیزیوتراپیست پس از بررسی آسیب دیدگی بیمار بهترین روش درمان را طراحی می‌کند.

درمان فیزیوتراپی مختص بیمار خاصی طراحی می شود و به بیمار در بهبود آسیب دیدگی و بازیابی قدرت تحرک خود کمک می‌کند و همچنین فیزیوتراپیست توصیه‌هایی راجع به تغییر فعالیت‌های روزمره برای حمایت بهتر از شانه‌ها و جلوگیری از آسیب دیدگی مجدد به بیمار ارائه خواهد داد. امکان دارد که پس از اتمام جلسات فیزیوتراپی، یک روتین تمرینات خانگی منحصر به خود بیمار برای حفظ قدرت تحرک او در نظر گرفته شود. فیزیوتراپی در برخی بیماران مخصوصا در سالمندان که شانس زیادی در انجام عمل جراحی ندارند، از نیاز به عمل جراحی جلوگیری می‌کند.

علل درد شانه  

فیزیوتراپی شانه برای کاهش درد، خشکی و التهاب مفصل بدلایل زیر به بیمار توصیه می‌شود:

آسیب‌های ناگهانی 

آسیب‌های ناگهانی که آسیب‌های شدید یا حاد نیز نامیده می‌شوند بر اثر هر حادثه‌ای از افتادن و فرود آمدن بر روی شانه گرفته تا چرخاندن شانه به روشی غیر طبیعی، رخ خواهد داد. آسیب‌های ناگهانی شامل موارد زیر است:

• کبودی
• آسیب دیدگی تاندون‌هایی که عضله را به استخوان وصل می‌کنند
• آسیب دیدگی رباط‌هایی که باعث ثبات مفصل شانه می‌شوند
• آسیب دیدگی عصب‌ها
• پارگی روتاتور کاف، که در صورت آسیب دیدگی یکی از ۴ تاندون‌هایی که مفصل شانه را پوشانده، اتفاق می‌افتد
• کشیدگی عضلات
• شکستگی استخوان‌ها
• در رفتگی

پس از آسیب دیدگی حاد شانه، بیمار بلافاصله با کبودی و تورم مواجه می‌شود و اگر این آسیب دیدگی به عصب فشار وارد کرده و یا به رگ‌های خونی صدمه زده باشد در اینصورت بیمار احساس گز‌گز یا بی حسی خواهد کرد.

آسیب‌های ناشی از استفاده بیش از حد 

آسیب‌های ناشی از استفاده بیش از حد در واقع بدتر از آسیب‌های ناگهانی هستند. این آسیب‌ها به آرامی در طول زمان و ناشی از فعالیت‌های روزمره رخ می‌دهند. در حالی که آسیب‌های ناگهانی معمولاً با وقوع ناگهانی و شدید درد همراه هستند، آسیب‌های ناشی از استفاده بیش از حد به دلیل تحمیل فشار اضافی بر مفصل شانه و بافت‌های اطراف آن رخ می‌دهند. به همین دلیل، شخص ممکن است تا زمانیکه با درد شدید و آزاردهنده در شانه مواجه نشود، متوجه وجود هیچگونه مشکلی در شانه خود نشود.

در واقع، استفاده بیش از حد و فشار مداوم بر مفصل شانه و بافت‌های اطراف آن ممکن است به طور آرام و به طور تدریجی به آسیب وارد کند. این ممکن است به دلیل انجام فعالیت‌های روزمره مانند حمل و نقل و برداشتن اشیا سنگین، استفاده از کامپیوتر یا دیگر وسایل الکترونیکی و حتی حرکات روزمره مانند خم شدن، نشستن و ایستادن بدرستی اتفاق بیفتد.

بنابراین، برای شناسایی مشکلات شانه و جلوگیری از آسیب‌های ناشی از استفاده بیش از حد، باید به نشانه‌ها و علائم کوچک توجه کرده و از طریق مراقبت و توجه به نحوه استفاده از شانه در فعالیت‌های روزمره، از وقوع آسیب جلوگیری شود.

این نوع آسیب‌ها عبارتند از:

• بورسیت، این عارضه بر اثر التهاب کیسه مایعی که در شانه به عنوان ضربه گیر و برای روان سازی مفصل شانه قرار دارد، بروز می‌یابد.
• تاندونیت که ناشی از التهاب تاندون‌ها است.
• کشیدگی عضله.
• شانه یخ زده، که این عارضه دامنه حرکت شانه بیمار را مسدود می‌کند.
• سندرم ایمپینجمنت شانه، این عارضه زمانی اتفاق می‌افتد که حرکات سر بالایی استخوان بازو باعث اصطحکاک و ساییدگی تاندون‌ها بر روی قسمتی از استخوان پهن کتف شود، که این عمل منجر به التهاب تاندون‌های روتاتور کاف می‌شود.

سایر آسیب‌ها 

اگرچه آسیب‌های حاد و آسیب‌های ناشی از استفاده بیش از حد، رایج ترین علل درد شانه هستند اما تعداد کمی آسیب‌‌های غیر معمول نیز وجود دارند که بر روی شانه تاثیر می‌گذارند، و عبارتند از:

• حالت غیر عادی اندام‌ها
• استئوآرتریت یا آرتروز
• فتق دیسک
• افزایش و تجمع کلسیم
• عفونت

بنابراین در صورت هر گونه احساس درد، قبل از بدتر شدن وضعیت و ایجاد آسیب بیشتر به متخصص مربوطه مراجعه کنید. در بسیاری از موارد فیزیوتراپی شانه می‌تواند در رفع علائم و بهبود وضعیت حرکتی تا حدود زیادی اثربخش باشد.

درمان‌های فیزیوتراپی برای درد شانه

فیزیوتراپیست بر اساس علائم مشخصه آسیب دیدگی بیمار، یک یا چند مورد از درمان‌های زیر را برای درمان شانه بیمار تجویز می‌کند:

• یخ درمانی: یا مدل RICE (استراحت، یخ، فشار دادن، افزایش دادن) بیماران را به یخ زدن نقاط آسیب دیده برای درمان آسیب‌های حاد ترغیب می‌کند. این عمل باعث کاهش التهاب و تورم و در نتیجه منجر به کاهش درد می شود.
• حرارت درمانی یا گرما درمانی: در مقایسه با یخ درمانی که در ساعات اولیه آسیب دیدگی انجام می‌شود، بهترین زمان استفاده از حرارت درمانی ۷۲ ساعت پس از آسیب دیدگی است. این روش مانند یخ درمانی روشی ضد‌درد است که باعث شل شدن و استراحت عضلات نیز می‌شود.
• درمان‌های عملی: در درمان عملی بیمار برای شل کردن و آرام کردن شانه آسیب دیده به کمک فیزیوتراپیست نیاز دارد. در این نوع درمان فیزیوتراپیست با استفاده از دست‌های خود نوعی فشار در جهت خاصی بر روی بافت‌ وارد می‌کند تا به بافت در بازیابی بعضی از تحرکات طبیعی کمک کند.
• کشش: کشش درمان متداول درد شانه است، زیرا این درمان به این منظور طراحی شده است که بیمار به آرامی عضلات خود را هرچه بیشتر کشش دهد تا زمانی که دامنه حرکت خود را بازیابد. فیزیوتراپیست بر اساس آسیب دیدگی، سطوح مختلفی از تمرینات کششی را برای قسمت‌هایی از شانه و همچنین گردن وستون فقرات بکار می‌برد.
• تقویت: تقویت اساسا معادل واژه ورزش کردن است، به این دلیل که فیزیوتراپیست احتمالا به بیمار توصیه کند که تمرینات تقویتی را برای کاهش درد ناحیه آسیب دیده انجام دهد در حالیکه این تمرینات منجر به تقویت سایر عضلات از جمله عضلات مرکزی بدن نیز می‌شوند. هدف این روش قوی‌تر کردن بیمار نسبت به دوران قبل از آسیب دیدگی است تا مانع بروز مجدد آسیب دیدگی شود.
• تحرک مفصل: تحرک مفصل نوعی دیگر از درمان‌های شانه است که کمک فیزیوتراپیست در انجام آن ضروریست، هدف این روش افزایش تحرک شانه آسیب دیده از طریق کشش کپسول مفصلی است. از آنجاییکه این روش نیاز به شناخت کامل آناتومی بدن دارد، فقط توسط متخصص کارآزموده فیزیوتراپی انجام می‌شود.
• اولتراسوند: اولتراسوند درمانی – این روش را نباید با اولتراسوند تشخیصی اشتباه گرفت نوعی درمان فیزیوتراپی برای درد شانه است که در آن عضلات، تاندون‌ها و سایر بافت‌های نرم از طریق یک جلسه حرارت عمیق درمان می‌شوند. حرارت باعث بهبود جریان خون در بافت شده که هم منجر به کاهش درد و هم درمان آسیب دیدگی می‌شود. اولتراسوند درمانی همچنین باعث افزایش قابلیت ارتجاعی یا کششی عضلات مخصوصا در موارد مبتلا به شانه یخ زده می‌شود تا عضلات کشش راحت‌تری داشته باشند و در نتیجه دامنه تحرک آنها افزایش یابد.
• تحریک الکتریکی: یک روش برای تقویت عضلات شانه آسیب دیده، تحریک اعصاب است. گاهی اوقات این روش برای انقباض عضلات و یا کاهش التهاب استفاده می‌شود،‌ اما به عنوان روشی برای تجویز دارو نیز بکار برده می شود.
• نوار چسب ورزشی: احتمالا فیزیوتراپیست از نوارچسب ورزشی به همراه سایر روش‌های درمانی مانند ورزش کردن به عنوان قسمتی از فیزیوتراپی شانه استفاده می‌کند.
• نوار چسب کینزیولوژی: نوار چسب ورزشی برای محدود کردن تحرک بکار برده می شود اما نوار چسب کینزیولوژی به منظور ترغیب تحرک مطمئن وایمن و افزایش گردش خون مورد استفاده قرار می‌گیرد. فیزیوتراپیست با توجه به نوع آسیب دیدگی شانه بیمار، ممکن است یک یا هیچکدام از این روش‌های نوار چسب را تجویز کند.
• اصلاح فعالیت: فیزیوتراپیست برای کاهش احتمال عود آسیب دیدگی شانه، روش‌های اصلاحی برای انجام فعالیت‌های روزمره را به بیمار ارائه می‌دهد در اینصورت شانه‌ها بطور صحیح پشتیبانی می‌شوند. به عنوان مثال اگر بیمار مبتلا به شانه یخ‌زده باشد فیزیوتراپیست به او توصیه خواهد کرد که از استراحت بیش از حد شانه جلوگیری کند.
• ارگونومی در محل کار: امروزه تقریبا همه مردم روزانه بیش از ۸ ساعت پای میز کامپیوترخود می نشینند. در چنین شرایطی فیزیوتراپیست احتمالا راجع به ارگونومی با بیمار صحبت خواهد کرد (هدف ارگونومی یافتن روش‌هایی است که باعث می‌شوند بدن بیمار حمایت‌های مناسب و مورد نیاز را دریافت کند). این روش شامل همه موارد از انجام ورزش‌های خاص پشت میز کار گرفته تا خرید صندلی اداری جدید می‌شود.
• برنامه ورزش در منزل: احتمالا پس از اتمام جلسات فیزیوتراپی تا حدودی لازم است که تمرینات فیزیوتراپی شانه که با کمک فیزیوتراپیست انجام می شوند را ادامه داد. فیزیوتراپیست به منظور حفظ پیشرفتی که بیمار کسب کرده برای او مجموعه‌ای از تمرینات ورزشی مخصوص منزل را طراحی می‌کند. فیزیوتراپیست‌ها این تمرینات را در طی جلساتی با بیمار تمرین می‌کنند بنابراین بیماران از آشنایی با نحوه انجام این تمرینات در خانه اطمینان حاصل می‌کنند.

ورزش‌های فیزیوتراپی برای درد شانه 

اگرچه تمرینات تخصصی برای آسیب خاص شانه به بهترین وجه توسط فیزیوتراپیست تجویز شده است، اما برای درد شانه روزمره تمریناتی وجود دارند که بیماران می‌توانند آنها را در خانه انجام دهند. این تمرینات احتمالا بخشی از برنامه درمان فیزیوراپی باشند اما روش‌های خوبی نیز برای از بین بردن هر گونه گرفتگی و سفتی یا تنش در شانه بیمار هستند و بصورت بالقوه از بروز مجدد آسیب دیدگی جلوگیری می‌کنند.

در انجام ورزش‌های فیزیوتراپی برای درد شانه، مانند هر ورزش دیگری، لازم است که بیمار از محدودیت‌های خود آگاه باشد، بیش از حد خود را تحت فشار قرار ندهد تا در معرض خطر آسیب احتمالی دیگری قرارنگیرد.

تمرینات مخصوص عرضی قفسه سینه 

یکی از بازوان خود را در عرض قفسه سینه قرار داده و با دست دیگر آن را ثابت نگه دارید. دست خود را آزاد کرده و این حرکت را با بازوی دیگر تکرار کنید.

این ورزش یکی از آسانترین تمرینات موجود در فیزیوتراپی شانه است. انجام این تمرین در حالیکه پشت میز محل کارتان نشسته‌اید، زمانیکه مشغول تماشای تلویزیون هستید و یا حتی به عنوان قسمتی از کشش‌های صبحگاهی بسیار فوق العاده است. این ورزش برای حفظ و بهبود انعطاف‌پذیری و دامنه حرکت مفصل شانه و عضلات آن طراحی شده است.

ورزش پاندولی یا آونگ 

یکی از دستان خود را بر روی پشتی صندلی قرار دهید و بازوی دیگر را به حالت شل آویزان کنید و آن را چندین بار در جهت عقربه‌های ساعت و خلاف عقربه‌های ساعت به صورت دایره‌وار بچرخانید. سپس دست را رها کرده و این حرکت را با بازوی دیگر تکرار کنید. انجام این ورزش چندین بار در روز به افزایش انعطاف‌پذیری کمک کرده و همچنین برای گرم کردن مفاصل پیش از شروع تمرین بسیار مناسب است.

کشش Doorway

در چهارچوب در بایستید و ساعد‌ها را طوری روی چهارچوب در قرار دهید که هر دو آرنج شما زاویه ۹۰ درجه بسازند. در حالیکه کف دست‌ها را به داخل چهارچوب در فشار می‌دهید با یکی از پا‌هایتان به جلو قدم بردارید و کمی به جلو خم شوید و همچنین از عضلات مرکزی بدن برای ثابت ماندن استفاده کنید. این حرکت را با پای دیگر تکرار کنید و چندین بار این تمرین را بطور کامل برای کشش و تقویت قفسه سینه و شانه‌ها انجام دهید.

حرکت سگ رو به پایین 

سگ رو به پایین که از حرکات و ژست‌های معروف یوگا است برای کشش و تقویت عضلات شانه‌ها و پشت بسیار کاربرد دارد. حرکت را بر روی دست‌ها و زانو‌ها آغاز کنید سپس با کف دست‌ها بر روی زیر‌انداز فشار وارد کنید تا باسن خود را به بالا بلند کنید. در صورت نیاز زانو‌ها را اندکی خم کنید و وزن بدنتان را در میان پاها و کف دستان توزیع کنید. ستون فقرات را صاف نگه دارید، ‌سر را به سمت پا‌ها بکشید و اجازه دهید که شانه‌ها و پشت شما به خوبی به بالای سر شما کشیده شوند.