پارگی دیسک گردن چه علتی دارد و چگونه بدون جراحی درمان می‌شود؟

پارگی دیسک گردن هنگامی تشخیص داده می‌شود که هسته داخلی دیسک گردن در اثر یک پارگی در دیواره دیسک به خارج نشت کند و به ریشه عصب مجاور آن فشار بیاورد. پارگی دیسک می‌تواند ناشی از آسیب باشد یا خود به خود ایجاد شود.

پارافرازیتیک گردنی به وقوع می‌پیوندد زمانی که فشار یا فشرده شدن ریشه عصب مجاور توسط دیسک، باعث پارگی آن می‌شود. این وضعیت منجر به درد در طول مسیر عصب به سمت دست‌ها می‌شود. ممکن است همراه با درد بازو، کندی حس و سوزش در پایین دست‌ها و انگشتان نیز همراه باشد. همچنین، این وضعیت می‌تواند منجر به ضعف عضلانی شود. حتی یک برآمدگی کوچک در دیسک می‌تواند باعث آسیب عصب شده و درد شدیدی ایجاد کند، چه برسد به زمانی که دیسک به طور کامل پاره می‌شود.

درمان پارافرازیتیک گردنی به منظور تسکین درد و سایر علائم مرتبط انجام می‌شود. برنامه درمانی برای هر فرد بسته به منشاء و شدت درد و علائم دیگر، متفاوت است.

قبل از در نظر گرفتن جراحی برای بیرون زدگی یا پارگی دیسک گردن، بیماران ابتدا با درمان محافظه کارانه از جمله مصرف داروها، فیزیوتراپی و حرکات اصلاحی گردن، درمان را شروع می‌کنند. جراحی در نهایت تنها در صورت ادامه درد و عدم بهبود وضعیت بعد از درمان غیرجراحی، به بیمار توصیه می‌شود.

پارگی دیسک گردن چیست و چه علائمی دارد؟

پارگی دیسک گردن هنگامی اتفاق می‌افتد که هسته داخلی دیسک گردن از دیسک خارج شده و به ریشه عصب مجاور خود فشار وارد کند. پارگی دیسک گردن که معمولا در سنین ۳۰ تا ۵۰ سال اتفاق می‌افتد، می‌تواند ناشی از وارد شدن ضربه یا آسیب به گردن باشد. در حالی که ممکن است برخی علائم دیسک به خودی خود آغاز شوند.

اگر دچار پارگی دیسک شوید، ممکن است علائمی را در شانه‌ها، بازوها، دست‌ها و انگشتان و همچنین گردن خود احساس کنید. میزان و محل درد شما تا حد زیادی به محل پارگی دیسک بستگی دارد. ستون فقرات گردن از هفت مهره اول ستون فقرات با شماره‌های C1 تا C7 تشکیل شده است. ریشه عصبی که تحت تاثیر پارگی دیسک قرار گرفته است در پایین ناحیه پارگی قرار دارد. به عنوان مثال پارگی در دیسک‌های مهره‌های  C5 تا C6 باعث می‌شود ریشه عصب در مهره C6 تحت تاثیر قرار بگیرد.

• C4-C5 (ریشه عصب C5): درد شانه و ضعف در ماهیچه‌های دلتایی. این آسیب معمولاً باعث بی‌حسی یا سوزن سوزن شدن نمی‌شود.
• C5-C6 (ریشه عصب C6): ضعف در عضلات دوسر و عضلات باز کننده مچ دست. در این آسیب ممکن است بی‌حسی و گزگز همراه با درد در دست تا انگشتان دست احساس شود.
• C6-C7 (ریشه عصب C7): عضلات سه سر و عضلات باز کننده انگشتان. در این آسیب ممکن است احساس بی‌حسی از عضله سه سر تا داخل انگشتان میانی احساس شود.
• C7  – T1(رشته عصب C8): ضعف در چنگ زدن و گرفتن اجسام. در این آسیب احساس بی‌حسی و گزگز و درد در نواحی بازو به سمت پایین و به سوی انگشتان کوچک دست‌ها احساس می‌شود.

موارد گفته شده صرفاً الگوهای معمول مرتبط با هر سطح هستند و یک نشانه مطلق نمی‌باشند. به این معنا که  درد دست‌ها و سایر علائم می‌توانند از فردی به فرد دیگر متفاوت باشند.

تشخیص پارگی دیسک گردن 

بسته به سابقه پزشکی بیمار و معاینه بدن او ممکن است آزمایش‌های مختلفی برای تایید تشخیص دیسک گردن که بخشی از ستون فقرات ناحیه گردن را تحت تاثیر قرار داده است، انجام گیرد. آزمایش‌ها همچنین برای تصویر برداری از هرگونه بیماری زمینه‌ای مانند استئوآرتریت یا بی‌ثباتی مهره‌ها تجویز می‌شوند.

• عکسبرداری اشعه ایکس عکس برداری از ستون فقرات گردن به منظور مشاهده تراز ستون فقرات، شکل بدنه مهره‌ها و فضاهای بین آنها و همچنین ویژگی‌ها و شرایط روزنه‌هایی که اعصاب از طریق آنها از مهره‌ها خارج می‌شوند (راه‌های بین مهره‌ای) انجام می‌گیرد.
• رادیوگرافی دینامیکی ستون فقرات ناحیه گردن در حالت خمیدگی و کشش گردن. از این تکنیک برای کشف بی‌ثباتی بین مهره‌ها استفاده می‌شود که می‌تواند منشاء پارگی دیسک را توضیح دهد.
• رزونانس مغناطیسی (MR) این آزمایش در حال حاضر یک تست ترجیحی است که به لطف آن می‌توان مورفولوژی و همچنین رابطه بین دیسک بین مهره‌ای با اجزای آناتومیکی اطراف آن را به وضوح مشاهده کرد.
•  سی تی اسکن یا اسکن ستون فقرات گردنی. از نظر جراحی این آزمایش به ندرت دارای ظرفیت تشخیص در سطح ستون فقرات گردن است. چرا که استخوان‌ها بزرگ هستند و به دست آوردن تصاویر از پارگی دیسک دشوار است. با این حال این آزمایش می‌تواند به عنوان یک تست مکمل برای MR مفید باشد تا ارزیابی بهتری از سخت بودن (استئوفیت) یا نرم بودن دیسک صورت بگیرد.
• الکترومیوگرافی. اگرچه این آزمایش برای بیمار ناراحت کننده است اما با استفاده از مطالعه هدایت عصبی به سوی عضلات، به تمیز دادن ریشه عصب آسیب دیده کمک می‌کند. این آزمایش در بیماران مورد استفاده قرار می‌گیرد که چندین دیسک در ستون فقرات ناحیه گردن آنها تحت تاثیر آسیب قرار گرفته و اسکن رزونانس مغناطیسی نمی‌تواند در تشخیص اینکه کدام دیسک باعث ایجاد علائم بیمار می‌شود به پزشک کمک کند.

درمان پارگی دیسک گردن 

درمان جراحی

اکثر بیماران برای پارگی دیسک گردن به عمل جراحی احتیاج ندارند. در طول درمان معمولا اول سرما/ گرما درمانی یا درمان دارویی به بیمار توصیه می‌شود. در بیشتر موارد پس از این درمان‌ها علائم با گذشت ۴ تا ۶ هفته کاهش پیدا می‌کنند و کمتر از ۵ درصد مشکلات پارگی دیسک گردن به عمل جراحی احتیاج دارد.

سرما/ گرما درمانی 

طی ۲۴ تا ۴۸ ساعت اول پس از آسیب دیدگی، سرما درمانی می‌تواند به کاهش گردش خون، کاهش تورم، کاهش اسپاسم عضلانی و درد کمک کند. پس از ۴۸ ساعت اول می‌توان از گرما درمانی استفاده کرد. گرما باعث افزایش گردش خون می‌شود و به بافت‌های نرم اجازه می‌دهد تا گرم و شل شوند. گردش خون بیشتر باعث بیرون کشیده شدن و از بین رفتن سموم تحریک کننده که در اثر اسپاسم عضلانی و آسیب دیسک گردن در بافت‌ها جمع شده‌اند می‌شود. یخ یا حرارت هرگز نباید به صورت مستقیم روی پوست اعمال شوند. توصیه می‌شود منبع گرما یا سرما را در یک حوله ضخیم بپیچید و به مدت حداکثر ۱۵ تا ۲۰ دقیقه آن را روی پوست قرار دهید.

داروها 

داروهایی که برای این بیماران تجویز می‌شوند، می‌توانند شامل یک داروی ضد التهاب برای کاهش التهاب، یک داروی شل کننده عضله برای تسکین اسپاسم عضلانی و یک مسکن برای تسکین درد شدید با دوره مصرف کوتاه باشند. درد خفیف تا متوسط ناشی از پارگی دیسک گردن با داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی (NSAID ها) قابل درمان است. این مورد دوم، هم تورم و هم درد را کاهش می‌دهد. در موارد درد شدید ممکن است داروهای ضد درد افیونی تجویز شوند.

در برخی موارد دیگر علاوه بر دارو، تزریقات استروئیدی یا بلوک عصبی برای کاهش درد گردن بیمار موثر است.

فیزیوتراپی

فیزیوتراپی پارگی دیسک، یک درمان موثر برای درد گردن است. ارزیابی اولیه شما شامل شرح حال و معاینه‌ای است که دامنه‌ی حرکتی، وضعیت، قدرت و میزان حرکت عضلات و مفاصل گردن و شانه را ارزیابی می‌کند. متخصص فیزیوتراپی در مورد اهداف کاربردی برای رفع آسیب‌هایی که با علائم پارگی دیسک گردن مرتبط هستند، بحث خواهد کرد .آموزش نحوه‌ی صحیح و موقعیت گردن از جنبه های مهم فیزیوتراپی است و تمرکز فیزیوتراپیست‌ها و یا پزشکان طب فیزیکی بر بهینه سازی حرکات برای بهبود درد و محدودیت‌های عملکردی است.جلسات درمانی فیزیوتراپی برای پارگی دیسک گردن نیز علاوه بر اصلاح موقعیت، شامل حرکات اصلاحی مناسب، درمان دستی، ماساژ، کشش و تراکشن گردن و استفاده از مدالیته‌های فیزیوتراپی (لیزر، آلتراسوند، الکتروتراپی، گرما درمانی و …)  نیز می‌باشد. بسیاری از بیماران برای بهبودی سریع‌تر و کنترل حرکت گردن به پوشیدن بریس و گردن‌بندهای طبی نیاز دارند که متخصص فیزیوتراپی بر اساس شدت آسیب، نوع مناسب آن را برای بیمار توصیه می‌کند.

ورزش‌هایی برای پارگی دیسک گردن

اگر دچار بی‌حسی هستید و اکنون احساس گزگز دارید، این تمرینات ورزشی را به خاطر داشته باشید. انجام این تمرینات ورزشی به معنای فشار عصبی کمتر است. در واقع شما با انجام این تمرینات بهتر می‌شوید؛ بنابراین باید انجام آنها را ادامه دهید.

ورزش‌های دو چانه 

برای انجام این ورزش:

• چانه خود را به سمت استخوان ترقوه بکشید و به آرامی پایین بیاورید.
•  سر خود را به آرامی و تا حد امکان به سمت عقب بکشید و تا ۴ ثانیه در این موقعیت باقی بمانید.
•  در این موقعیت شما باید بتوانید در آینه غبغب ایجاد شده برای خود را مشاهده کنید.

اگر دچار درد ستون فقرات در ناحیه گردن هستید، هر دو ساعت یکبار به مدت ده بار این حرکت را انجام دهید.

کشش نشسته 

 برای انجام این ورزش:

• روی زمین بنشینید و حرکت دو چانه را همان طور که در بالا گفته شد، انجام دهید.
• چانه خود را بلند کنید و تا جایی که می‌توانید به سمت بالا نگاه کنید.
• گردن خود را کمی از یک طرف به طرف دیگر تکان دهید (در این حالت بینی شما باید از هر طرف یک اینچ – ۲ سانتی متر حرکت کند) سعی کنید در هر حرکت تا حد امکان تکان‌های خود را بیشتر کنید (چهار تا پنج حرکت جنبشی)
• تا جایی که می‌توانید و حداکثر به تعداد ۴ تا ۵ بار سر تکان دادن حرکت را انجام دهید.
• برای پارگی دیسک گردن این حرکت را هر دو ساعت یکبار به مدت ۱۰ مرتبه تکرار کنید.

درمان جراحی

درمان جراحی برای پارگی دیسک گردن زمانی در نظر گرفته می‌شود که درمان‌های محافظه کارانه باعث تسکین علائم نشوند یا پزشک مشکوک به فشرده شدن نخاع باشد. در چنین وضعیتی از عمل جراحی برای کاهش فشار روی عصب و درد گردن استفاده می‌شود. جراحی شامل برداشتن کامل دیسک (دیسککتومی) و سپس کاشت دستگاه اسپیسر یا جایگزین دیسک مصنوعی است.

این عمل جراحی از طریق قسمت قدامی گردن انجام می‌شود و به آن میکرودیسککتومی و آرترودز یا جایگزینی دیسک قدامی گفته می‌شود. این عمل‌ها اغلب با استفاده از تکنیک‌های کم تهاجم انجام می‌شوند. جراحی با حداقل تهاجم به زدن برش‌های بزرگ احتیاج ندارد اما در آن بریدگی‌های کوچکی ایجاد می‌شوند و در طول عمل از ابزارها و دستگاهظهای کوچک مانند میکروسکوپ و اندوسکوپ استفاده می‌شود.

فعالیت‌هایی که باعث تشدید بیرون زدگی و پارگی دیسک گردن می‌شوند 

برای کمک به بهبود دیسک گردن باید از انجام فعالیت‌های خاصی خودداری کنید:

 اجتناب از موقعیت وضعی ضعیف 

برای جلوگیری از تشدید وضعیت دیسک گردن باید از قرار گرفتن در موقعیت وضعی ضعیف جلوگیری کنید. موقعیت وضعی بد بدن از هم ترازی صحیح گردن جلوگیری می‌کند و مانع ترمیم دیسک گردن می‌شود. علاوه بر این، موقعیت وضعی ضعیف می‌تواند وضعیت دیسک را بدتر کرده و خطر آسیب ثانویه دیسک را افزایش دهد.

علاوه بر این شما باید به خصوص هنگام کار با کامپیوتر یا هنگام رانندگی برای نشستن و ایستادن مناسب تلاش زیادی بکنید. اطمینان حاصل کنید که کامپیوتر در سطح چشم‌های شما قرار دارد تا باعث بهبود موقعیت وضعی بدن شما در حین کار کردن شود. هنگام رانندگی کردن اطمینان حاصل کنید که صندلی شما صاف بوده و از فرمان اتومبیل فاصله زیادی ندارد.

از ورزش‌های تماسی اجتناب کنید 

از شرکت کردن در ورزش‌های تماسی مانند فوتبال، بسکتبال، راگبی، کاراته و بوکس خودداری کنید. این ورزش‌ها خطر قرار گرفتن گردن در معرض ضربه‌های سنگین و سطح بالا را افزایش می‌دهند و ممکن است همترازی ستون فقرات در ناحیه گردن شما را بدتر کرده و علائم شما را تشدید کنند.

از شیرجه زدن خودداری کنید 

شیرجه زدن در آب به ویژه شیرجه از ارتفاع بلند می‌تواند باعث شدت گرفتن علائم دیسک گردن شود. سعی کنید از انجام این فعالیت‌ها کاملا اجتناب کنید. زیرا سرعت تماس سر شما با آب، باعث وارد شدن نیروی قابل توجهی به دیسک گردن می‌شود. این امر می‌تواند وضعیت دیسک را بدتر کرده یا خطر ابتلا به دیسک ثانویه را افزایش دهد. منتظر بمانید تا پزشک شما اجازه شرکت کردن در چنین فعالیت‌هایی را صادر کند.

از کشش بیش از حد گردن خود داری کنید 

اگر چه کشش و سبک گردن می‌تواند برای شما مفید باشد اما باید از کشش بیش از حد گردن خودداری کنید. کشش بیش از حد می‌تواند باعث وارد شدن فشار بیش از حد به گردن شود که این امر می‌تواند فشار وارده به دیسک آسیب دیده را افزایش داده و از بهبودی آن جلوگیری کند. بنابراین لطفاً توصیه‌های ورزشی پزشک یا متخصص فیزیوتراپی خود را دنبال کنید .